Lãi kép hoạt động ra sao trong đầu tư dài hạn? – Tính toán thực tế cho 1 triệu/tháng
Có một giai đoạn tôi nghe từ “lãi kép” rất nhiều.
Nghe ở sách.
Nghe ở video.
Nghe ở những câu chuyện kể lại, thường là bằng giọng khá chắc.
Nghe xong thì… vẫn không làm gì.
Không phải vì không hiểu.
Mà vì nhìn vào tài khoản của mình, vài tháng, một năm,
chẳng thấy tiền “đẻ” ra tiền như người ta nói.
Cảm giác rất quen:
Có phải mình đang làm sai không?
Hay lãi kép chỉ hợp với người nhiều tiền?
Tôi nghĩ rất nhiều người đi làm trí óc rơi đúng vào đoạn này.
Không thiếu kiến thức.
Chỉ thiếu một thứ: niềm tin đủ nhỏ để không làm liều, và đủ dài để không bỏ giữa chừng.
Vì sao lãi kép thường bị hiểu sai ngay từ đầu
“Tiền đẻ ra tiền” là một câu nói rất gọn.
Gọn quá.
Nó khiến người nghe tưởng rằng tiền sẽ đẻ khá nhanh.
Nhưng trong đời sống đầu tư, tiền đẻ rất chậm.
Chậm đến mức năm đầu tiên,
nếu không nhìn bảng số,
bạn gần như không cảm thấy gì thay đổi.
Lúc đó, não bắt đầu nghi ngờ.
Vì não quen với phản hồi nhanh.
Làm – thấy kết quả – yên tâm.
Lãi kép thì không như vậy.
Nó yêu cầu bạn tin vào thứ mà hiện tại chưa cho bạn cảm giác gì rõ ràng cả.
Tôi từng nghĩ lãi kép là một kỹ thuật.
Sau này mới thấy,
nó giống một **bài test về sự chịu đựng hơn.
Lãi kép thực sự hoạt động như thế nào trong đời sống đầu tư
Nói đơn giản thì lãi kép là lãi sinh ra từ cả vốn lẫn phần lãi trước đó.
Ai cũng biết câu này.
Nhưng điều ít được nói là:
để lãi đó được ở lại đủ lâu,
bạn phải không làm gì cả, trong rất nhiều lúc.
Không rút ra khi thấy tăng một chút.
Không hoảng khi thấy giảm một đoạn.
Không liên tục đổi chỗ chỉ vì nghe ai đó nói “cái này ngon hơn”.
Ba điều đó nghe rất bình thường.
Nhưng làm thì không dễ.
Vì những năm đầu, biểu đồ lãi kép tăng rất phẳng.
Tiền bạn bỏ vào mỗi tháng còn lớn hơn phần lãi kiếm được.
Nhiều khi, lãi của cả năm không bằng một tháng tiết kiệm.
Lúc đó, lãi kép chưa “hoạt động” theo cảm nhận của bạn.
Nhưng về mặt toán học,
nó vẫn đang ở đó,
chỉ là rất im lặng.
Thử đặt 1 triệu mỗi tháng vào dòng thời gian 20–25 năm
Một triệu mỗi tháng.
Con số này thường bị chê là nhỏ.
Nhỏ thật.
Nhỏ nếu nhìn trong một tháng.
Nhỏ nếu nhìn trong một năm.
Một năm, bạn bỏ ra 12 triệu.
Giả sử lợi suất trung bình 8–10%/năm,
thì số lãi năm đầu… không đáng để kể.
Nhưng lãi kép không sống trong năm đầu.
Nó sống trong thời gian kéo dài.
Nếu đều đặn 1 triệu/tháng trong 20–25 năm,
con số cuối cùng không còn giống số tiền bạn tưởng tượng lúc bắt đầu.
Không phải vì 1 triệu biến thành phép màu.
Mà vì thời gian đã làm phần việc nặng nhất.
Điều thú vị là:
sự khác biệt lớn nhất thường không nằm ở số tiền mỗi tháng,
mà ở bạn bắt đầu sớm hơn hay muộn hơn vài năm**.
Vài năm đó,
không ai thấy.
Nhưng nó nằm rất sâu trong kết quả cuối cùng.
Tại sao đa số người không đi hết được hành trình lãi kép
Tôi không nghĩ là vì họ thiếu kỷ luật.
Cũng không hẳn vì họ ham giàu nhanh.
Thường là vì một cảm giác rất nhỏ:
“Mình đang bỏ tiền vào thứ không tạo cảm giác tiến triển.”
Khi tiền tăng chậm,
não sẽ tự hỏi:
Hay là mình đang lãng phí thời gian?
Rồi bắt đầu nhìn sang người khác.
Người khoe lợi nhuận nhanh.
Người kể chuyện thắng lớn.
So sánh làm xói mòn sự kiên nhẫn rất nhanh.
Đặc biệt với người đi làm,
vốn đã mệt mỏi vì chờ đợi kết quả trong nhiều thứ khác của cuộc sống.
**Cuối cùng, người ta bỏ lãi kép
không phải vì nó kém,
mà vì nó không cho đủ cảm giác tiến triển.
Tôi đã hiểu lãi kép như thế nào
Tôi nghe về lãi kép từ khi tôi vào đại học.
Trên mạng, họ nói nó là “kỳ quan thứ 8 của thế giới”.
Thì tôi biết vậy. Hiểu công thức. Nhưng không thực sự cảm nhận được nó.
Mãi đến khi tôi vay tiền ngân hàng mua đất, lãi suất thả nổi 10-14%/năm thời điểm đó, tôi mới thực sự hiểu. Vay vài trăm triệu, trong 5 năm, tôi đã phải trả một khoản lãi cộng với phần tiền phạt đáo hạn trước, số tiền lãi tôi phải chi hơn 50% số vốn vay.
Dĩ nhiên, mỗi tháng, tôi thấy tiền lãi cộng dồn. Rồi nó rút từng đồng lương của tôi lúc đó.
Khi đó tôi nghĩ: nếu lãi kép làm việc đối đầu với tôi “nó đau thế này”, thì khi nó làm việc cho tôi, nó sẽ mạnh cỡ nào?
Từ đó tôi bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về đầu tư. Không phải vì tôi đột nhiên thông minh. Mà vì tôi đã trải nghiệm sức mạnh của nó theo chiều ngược lại.
Bây giờ, mỗi tháng tôi nhìn vào danh mục, tôi không còn mong nó tăng nhanh. Tôi chỉ mong mình đủ kiên nhẫn để nó kịp lớn.
Và tôi tin là lãi kép chỉ thực sự làm việc khi bạn đủ kiên nhẫn, đủ nhỏ để không liều, và đủ dài để không bỏ giữa chừng.
Lãi kép phù hợp với ai – và không phù hợp với ai
Tôi nghĩ lãi kép hợp với những người:
không muốn sai quá nhiều.
Không cần thắng lớn.
Không cần kể chuyện hay.
Chỉ cần, sau 15–20 năm,
nhìn lại và thấy:
“Ít nhất, mình không phá hỏng tương lai tài chính của mình.”
Ngược lại,
nếu bạn cần cảm giác thắng nhanh để có động lực,
lãi kép sẽ làm bạn rất chán.
Vì nó không chiều cảm xúc.
Nó không chứng minh điều gì trong ngắn hạn.
Lãi kép giống một lựa chọn sống chậm trong tài chính.
Không cao trào.
Không tiếng vỗ tay.
Chỉ là một con đường ít ổ gà hơn.
Có thể bạn sẽ không bao giờ “thấy” lãi kép, nhưng vẫn đang sống cùng nó
Có một điều hơi buồn cười là:
nhiều người đi hết hành trình lãi kép
nhưng vẫn không có khoảnh khắc nào để nói
“À, đây rồi.”
Không có mốc rõ ràng.
Không có ngày bừng tỉnh.
Chỉ là đến một lúc,
bạn nhìn tài khoản,
và thấy nó đủ để bạn bớt sợ hơn trước.
Bớt sợ khi nghĩ về nghỉ việc.
Bớt sợ khi nghĩ về tuổi già.
Bớt sợ những cú trượt của cuộc sống.
Lãi kép không tạo tiếng ồn.
Nó không đứng trên sân khấu.
Nó chỉ lặng lẽ đứng phía sau,
giữ cho bạn không ngã quá đau thôi.
Có thể,
với nhiều người,
như vậy là đủ rồi.