Đầu tư hay chỉ đang hy vọng

Có một con số tôi nhớ mãi.

Năm 2021, một người bạn bỏ 200 triệu vào một mã coin. Không phải Bitcoin. Không phải Ethereum. Một mã không ai nghe tên.

Anh ấy nói: “Mình đã nghiên cứu kỹ rồi.”

Ba tháng sau, còn 11 triệu.

Anh ấy không buồn. Không chửi thị trường. Không trách ai. Chỉ ngồi yên, rồi hỏi tôi:

“Không biết lúc đó mình đang đầu tư, hay chỉ đang hy vọng?”

Tôi không trả lời được.
Và đến bây giờ, nghĩ lại, tôi vẫn không chắc mình trả lời được câu đó cho chính mình.

Ranh giới mù mờ

Người ta hay nói: đầu tư là có số liệu, có lý do.
Hy vọng là cảm tính.

Nhưng thực tế thì… không rõ ràng như vậy.

Hy vọng cũng có số liệu.
Cũng có lý do.
Cũng có những bản phân tích dài hàng chục trang.

Khác biệt, với tôi bây giờ, có lẽ nằm ở một chỗ rất nhỏ:

Đầu tư là khi mình dám nghĩ tới ngày nó sai.
Hy vọng là khi mình tránh né suy nghĩ đó.

Không phải vì không nghĩ ra.
Mà vì không muốn nghĩ.

Khi mình không dám hỏi câu khó

Tôi từng bỏ tiền vào một cổ phiếu vì mọi thứ nhìn đều “đúng”. P/E thấp. Doanh thu tăng đều. Ngành đang lên.

Tôi còn nhớ rất rõ cảm giác lúc bấm mua: khá yên tâm.

Nhưng có một câu tôi đã không hỏi mình:

“Nếu nó giảm 30%, mình sẽ làm gì?”

Không phải vì tôi tin nó không thể giảm.
Mà vì lúc đó, tôi không muốn làm phiền sự yên tâm của mình.

Sau này nghĩ lại, tôi nhận ra:
khi mình không dám đặt câu hỏi khó, mình không còn đứng ở vị thế của người đầu tư nữa.

Mình đang đứng ở vị thế của người… mong mọi thứ diễn ra đúng như đã đọc.

Dài hạn không phải là nhắm mắt

Có một câu rất dễ làm mình nhẹ lòng:
“Cứ dài hạn là được.”

Tôi cũng từng tự nói câu đó, khá nhiều lần.

Nhưng rồi tôi thấy nó nguy hiểm ở một chỗ:
nó cho phép mình không cần nhìn lại quyết định của mình.

Buffett giữ cổ phiếu rất lâu.
Nhưng ông ấy cũng bán cổ phiếu hàng không năm 2020, sau khi ngồi lại và chấp nhận rằng bối cảnh đã khác.

Dài hạn, với tôi bây giờ, không còn là thời gian nắm giữ.
Mà là thái độ sẵn sàng nhìn thẳng khi giả định ban đầu không còn đúng.

Một câu hỏi tôi giữ lại

Tôi không biết bạn đang đầu tư hay đang hy vọng.
Và thật ra, tôi cũng không chắc mình luôn phân biệt được điều đó.

Nhưng có một câu hỏi, tôi bắt đầu hỏi trước mỗi lần bỏ tiền:

“Nếu ngày mai nó mất một nửa giá trị, mình có đủ bình tĩnh để ngồi lại đọc báo cáo không?”

Không phải để tìm lý do bán.
Chỉ để xem mình còn đủ tỉnh táo để nhìn nữa không.

Có một điều này tôi nói khá chắc, từ trải nghiệm của mình:
khi mình không chịu nổi viễn cảnh thua lỗ, thì dù gọi tên nó là gì, đó cũng chưa phải là đầu tư.

Và cũng không sao cả.

Có lúc mình đặt cược.
Có lúc mình hy vọng.
Có lúc mình chỉ đang thử xem mình chịu được đến đâu.

Miễn là mình biết mình đang làm gì, ở thời điểm đó.

Thế là đủ.