Sai lầm của người mới đầu tư – những điều ít ai nói sớm

Hầu hết những người bắt đầu đầu tư đều nghĩ mình khác số đông.
Họ đọc kỹ hơn.
Cẩn thận hơn.
Và tin rằng mình sẽ tránh được những vết xe đổ quen thuộc.

Nhưng thị trường không thử thách kiến thức trước.
Nó thử phản xạ.

Không phải vì người mới thiếu thông minh.
Mà vì đầu tư luôn chạm vào những điểm rất con người:
kỳ vọng, sợ hãi, và mong muốn được đúng.

Kỳ vọng sai ngay từ điểm xuất phát

Không ai bước vào đầu tư với ý định làm liều.
Nhưng rất nhiều người bắt đầu với một kỳ vọng khá gọn.

Nhanh hơn một chút.
An toàn hơn người khác một chút.
Và nếu có thể,
thì đúng sớm hơn một chút.

Thông tin bây giờ không thiếu.
Chỉ cần một buổi tối,
bạn có thể nghe năm quan điểm trái ngược nhau,
tất cả đều nói rất chắc.

Giống như người mới tập gym nhưng chỉ xem ảnh “sau 6 tháng”.
Không ai kể cho họ về những ngày
không muốn đến phòng tập.

Insight:

Có lẽ, kỳ vọng càng cao thì cú sai đầu tiên càng khó nuốt.

Nỗi sợ mất tiền lần đầu

Người mới không sợ mất nhiều tiền.
Ít nhất là lúc đầu.

Điều họ sợ hơn
là cảm giác mình đã sai.

Khi ai đó nói “mã này an toàn”,
nỗi sợ dịu lại một chút.
Quyết định thường được đưa ra
trước khi hiểu rõ.

Giống như mua một chiếc áo
vì người khác bảo “hợp lắm”.
Mặc vào rồi mới thấy
nó không phải dành cho mình.

Insight:

Nỗi sợ không biến mất khi bạn mua.
Nó chỉ im lặng một lúc.

All-in quá sớm vì nghĩ mình đã hiểu

Một vài khái niệm cơ bản.
Một vài ví dụ thành công.
Và cảm giác rất thật:
chắc mình hiểu rồi.

All-in lúc này
không hẳn vì tham.
Mà vì chưa từng trải qua cảm giác
tài khoản giảm sâu.

Một cổ phiếu giảm 20–30%
không phải chuyện hiếm.
Nhưng với người mới,
đó thường là lần đầu
mọi thứ không đi như mình nghĩ.

Insight:

Có những sai lầm khiến bạn khó giữ được sự bình tĩnh để học tiếp.

Cố đoán thị trường thay vì ngồi đợi

Nhiều người bước vào đầu tư
với một mục tiêu thầm lặng:
trở thành người đoán đúng.

Mua đúng đáy.
Bán đúng đỉnh.
Và kể lại như một câu chuyện năng lực.

Nhưng phần lớn lợi nhuận dài hạn
đến từ những giai đoạn rất khó đoán.
Chỉ cần bỏ lỡ vài ngày tăng mạnh,
kết quả đã khác đi khá nhiều.

Insight:

Có lẽ,
thị trường không quan tâm bạn đoán giỏi đến đâu.
Nó chỉ quan tâm bạn có ở lại đủ lâu hay không.

Chạy theo đám đông để bớt cô đơn

Khi bạn bè khoe lãi,
im lặng trở thành áp lực.

Không mua gì,
bạn thấy mình chậm.
Mua theo,
bạn thấy mình đỡ lạc lõng.

Nhưng khi thị trường quay đầu,
chỉ còn bạn
đối diện với danh mục của mình.

Insight:

Trong đầu tư,
có những lúc cô đơn đến trước
rồi mới đến sự trưởng thành.

Không đa dạng hoá vì thấy “chán”

Người mới thường không thích đa dạng hoá.
Vì nó không cho cảm giác thắng lớn.

Một câu chuyện hay.
Một công ty quen thuộc.
Và niềm tin rằng
quá khứ sẽ lặp lại.

Nhưng thị trường
không có nghĩa vụ phải nhớ bạn.

Nhiều nghiên cứu cho thấy,
10–15 mã không tương quan cao
đã giảm đáng kể rủi ro riêng lẻ.

Insight:

Đa dạng hoá có lẽ không để kiếm nhiều hơn, mà để một sai lầm không phá hỏng tất cả.

Nhầm lẫn giữa đầu tư và hy vọng

Ranh giới này rất mỏng.
Và người mới hiếm khi để ý.

Tin rằng “sẽ lên”
không phải là kế hoạch.
Và hy vọng
thì không có điểm dừng.

Khi không có kịch bản xấu,
mọi biến động
đều trở nên bất ngờ.

Insight:

Nghĩ đến điều xấu không làm bạn bi quan hơn. Nó chỉ giúp bạn bớt hoảng khi nó xảy ra.

Những sai lầm tôi đã trả tiền để học

Trong các sai lầm phía trên,
tôi đã gặp đủ cả.
Chỉ khác là mỗi giai đoạn,
chúng xuất hiện dưới một hình thức khác.

Năm 2019, tôi có 5 mã cổ phiếu trong danh mục.
Toàn bluechip.
Tin tức quanh chúng đều tốt.
Và dĩ nhiên, tôi tin chúng là “đặc biệt”.

Thị trường tăng mạnh giai đoạn 2020–2021.
Danh mục của tôi gần như đứng yên.
Tôi vẫn giữ,
vì nghĩ: “Rồi cũng đến lượt thôi.”

Sau đó tôi bán đi,
nhưng vẫn theo dõi chúng về sau.
Nhiều năm trôi qua,
chúng hầu như không thay đổi.

Lúc đó tôi mới nhìn lại:

• Tôi không đa dạng hoá. Giữ 5 mã mà kết quả còn kém hơn giữ ETF.
• Tôi nhầm lẫn giữa đầu tư và hy vọng. Tin vào câu chuyện cũ, bỏ qua số liệu mới. Điều này không chỉ xảy ra với tôi.
• Tôi cố dự đoán. Nghĩ rằng thị trường tăng thì danh mục phải tăng theo.

Nhìn lại, tôi thấy mình may mắn.
Vì những sai lầm đó không đủ lớn để tôi bỏ cuộc.
Chỉ đủ đau để tôi nhớ.

Một suy nghĩ để lại

Đầu tư không phải là hành trình
tránh sai lầm.

Mà là hành trình
sai đủ nhỏ
để còn tiếp tục.

Nếu bài viết này
giúp bạn kiếm được tiền,
có lẽ nó đã nói hơi nhiều.

Nhưng nếu nó giúp bạn
mất ít hơn,
thì có thể,
nó đã làm đúng việc của mình.